Nhồi máu cơ tim – bệnh tim mạch tử vong hàng đầu tại Việt Nam

Nhồi máu cơ tim (NMCT) là thuật ngữ chỉ tình trạng hoại tử cơ tim do nguyên nhân thiếu máu cục bộ. Đây là một cấp cứu nội khoa rất thường gặp trên lâm sàng và là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong, tàn phế ở các nước phát triển và đang phát triển. Vậy bản chất thực sự của NMCT là gì mà nó lại có thể nguy hiểm như vậy ?

Hình ảnh cục huyết khối gây tắc Động mạch vành

1. Nguồn cấp máu của cơ tim

Cơ tim được nuôi dưỡng bởi hệ thống động mạch vành (ĐMV) xuất phát từ lá vành phải (ĐMV phải, RCA) và xuất phát từ lá vành trái (ĐMV trái). Thực tế sau khi xuất phát, ĐMV trái hay còn gọi là thân chung ĐMV nhanh chóng chia thành 2 nhánh lớn là ĐM liên thất trước (LAD) và ĐM mũ (LCx). Đây là 3 nhánh ĐM chính mang nguồn máu đi nuôi dưỡng cơ tim.

Hình ảnh giải phẫu Động mạch vành

2. Sinh lý bệnh

NMCT cấp là do sự tắc nghẽn hoàn toàn một hoặc nhiều nhánh ĐMV để gây thiếu máu cơ tim đột ngột và hoại tử vùng cơ tim được tưới máu bởi ĐMV đó. Thủ phạm gây ra do cục máu đông hình thành tại chỗ trên cơ sở mảng xơ vữa bị nứt vỡ, bị loét hay bị vôi hóa gây bít tắc mạch tại chỗ hoặc bắn đi gây tắc mạch nhỏ ở phía cuối nguồn.

Khi lòng ĐMV bị hẹp đáng kể ( thường là > 70% ), dòng chảy tưới máu cơ tim phía sau bị giảm đáng kể trong khi nhu cầu oxy của cơ tim không thay đổi, thậm chí còn tăng lên khi gắng sức. Với tình trạng thiếu cung cấp máu, cơ tim thiếu oxy phải chuyển hóa trong tình trạng yếm khí tạo ra các sản phẩm chuyển hóa như LDH, Adenosin gây kích thích đầu mút thần kinh của hệ mạch vành, gây nên cơn đau ngực trên lâm sàng.

Đa số các trường hợp NMCT liên quan đến diễn biến tự nhiên của mảng xơ vữa ĐMV song cũng có một số nguyên nhân khác như lóc tách thành ĐMV , chấn thương đụng dập ĐMV, co thắt ĐMV do thuốc ( cocain, catecholamine , thuốc lá… ) hoặc do các cục tắc bắn từ nơi khác đến, bất thường ĐMV, rối loạn đông máu…

3. Các yếu tố nguy cơ

3.1. Các yếu tố nguy cơ không thể thay đổi được

  • Tuổi cao
  • Nam giới hoặc phụ nữ mãn kinh
  • Tiền sử gia đình có người bị xơ vữa mạch vành
  • Yếu tố chủng tộc

3.2. Các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được

  • Các stress tâm lý
  • Hút thuốc lá
  • Béo phì
  • Lối sống ít vận động
  • Rượu, bia
  • Tăng huyết áp
  • Đái tháo đường
  • Rối loạn lipid máu

 

 

 

Tài liệu tham khảo :

  1. TS. BS PHẠM MẠNH HÙNG. Sách Lâm sàng Tim Mạch học (2019) – NXB Y học. Chương XI: Bệnh động mạch vành
  2. TS. BS. NGÔ QUÝ CHÂU. Sách bệnh học nội khoa ( 2018 ) – NXB Y học. Chương Tim Mạch